Tema 11: la evaluación en el aula de lenguas extranjeras
¡Buenas, compañer@s! Nos encontramos una semana más (y ya por última vez) en este espacio creado para la asignatura de «Didáctica da Ensinanza das Linguas Estranxeiras». En esta entrada hablaremos de las sesiones correspondientes al tema 11, que va acerca de la evaluación, rúbricas y todo lo que como futuros profes debemos saber para poder proporcionar un buen feedback a nuestro alumnado. Sin más dilación, ¡comencemos recordando todo lo que hemos hablado durante estos días de clase!
Diario y dosier de actividades
1.ª sesión (31/01) - Rúbricas y evaluación
En nuestra primera clase tratando el tema 11, durante la sesión del 31 de enero, exploramos dos elementos cruciales en la enseñanza de lenguas extranjeras: las herramientas de evaluación formativa y las rúbricas.
En primer lugar, hablamos acerca de la evaluación formativa. Esta se reveló como una guía constante, permitiendo a profesores y estudiantes un feedback continuo para mejorar. Destacamos principios clave para una evaluación efectiva:
- Transparencia: claridad en los procesos evaluativos.
- Objetivos claros: definición precisa de logros esperados.
- Consistencia: uniformidad en la aplicación de criterios.
- Mediciones múltiples: diversidad de métodos evaluativos.
- Feedback descriptivo: información detallada sobre el rendimiento.
Entonces, ¿qué son los checklist?
También conocidos como listas de verificación o listas de control, los checklists son instrumentos de evaluación simples pero efectivos que consisten en un conjunto de ítems o tareas que deben ser revisados, marcados o completados. Estas listas se utilizan para asegurarse de que todas las actividades o pasos necesarios en una tarea o proceso se han realizado de manera adecuada y en orden.
Un ejemplo de checklist sería el siguiente:
- - Son descriptivas, no evaluativas: describen sin juzgar lo que hacen los alumnos.
- - Pueden ser holísticas/analíticas, específicas/generales.
- - Diseño efectivo: criterios claros y escalas descriptivas.
Sobre las rúbricas, también discutimos cómo adaptar el lenguaje de las rúbricas para mayor claridad, la importancia de la primera persona y cómo involucrar activamente a los estudiantes en su propio proceso de evaluación. A su vez, se resaltaron los múltiples beneficios, desde guiar la enseñanza hasta coordinar y facilitar el aprendizaje del estudiante y se trató de establecer criterios acerca de cómo integrarlas en clase.
Para tener más claro como funcionan estas rúbricas y cómo podemos crear las nuestras propias, la profesora nos encomendó realizar rúbricas por grupos. Este fue nuestro resultado (Natalia, Sabela y Antía):
Colaboración e participación equitativa | Uso de vocabulario apropiado | Claridade e fluidez na comunicación | Calidade das respostas ás preguntas |
Todos os membros do grupo participan activamente na mediación | Utilízase un vocabulario preciso, variado e apropiado ao rexistro | Utilizan unha quenda de palabra adecuada para a situación. A comunicación é clara e fluída | As respostas ás preguntas son claras, completas e demostran a comprensión do tema |
A maioría dos membros participa activamente, cunha distribución razoable de responsabilidades | O vocabulario é básico e pode haber algunha imprecisión, pero en xeral utilízase un vocabulario relacionado ao tema | A comunicación é básica, mais clara. A fluidez é xeralmente boa, pero pode haber algunhas interrupcións | As respostas son aceptables, pero poden carecer de detalle ou claridade nalgúns puntos |
A participación é limitada, non hai roles claros e non hai colaboración entre os membros | Uso limitado e pouco preciso do vocabulario | A comunicación carece de claridade e presenta interrupcións significativas. A fluidez é limitada | As respostas son limitadas, confusas ou non abordan as cuestións que se preguntan |
2.ª sesión (07/02) - Evaluación y feedback
En nuestra segunda y última sesión, nos sumergimos en el fascinante mundo de la evaluación educativa, centrando nuestra atención en aspectos clave relacionados con la definición, tipos y herramientas utilizadas. Algunos de los puntos sobre los que hablamos en esta clase son los siguientes:
Definición de evaluación:
Antes de nada, comenzamos por definir el concepto de evaluación como la recopilación sistemática de datos destinada a fundamentar decisiones dentro del proceso de enseñanza-aprendizaje. Este enfoque dinámico no solo mide el conocimiento adquirido, sino que también guía y mejora continuamente la práctica educativa.
Tipos de evaluación:
- Una vez definido el concepto de evaluación, ¡conocimos los tipos de evaluaciones!
- Inicial o diagnóstica: realizada al inicio del curso con un nuevo grupo para evaluar su nivel de conocimiento. Su objetivo principal es proporcionar al docente información valiosa sobre el punto de partida de cada estudiante, lo que le permite adaptar su enfoque pedagógico de manera más efectiva.

- Formativa: proceso continuo que monitorea el aprendizaje para proporcionar feedback constante, tanto para el profesorado como para el alumnado. Esta no solo beneficia a los estudiantes al proporcionarles oportunidades para mejorar y aprender de manera más efectiva, sino que también apoya a los docentes al brindarles información valiosa para perfeccionar sus prácticas pedagógicas y adaptar su enseñanza a las necesidades cambiantes del grupo.
![]() |
| https://gesvinromero.com/2022/12/05/evaluacion-formativa-12-formas-de-aplicarla-infografia/ |
Ejercicio: vantaxes da avaliación formativa
6. Non interfire coas clases
7. Non se necesitan días adicionais
3. As actividades do día a día, espresións escritas, discusións... son a base da av.
5. É o reflexo real do que se fai na clase
2. O profesorado recibe info sobre os puntos fortes e débiles do alumnado da forma múltiple e a través de actividades auténticas
1. Pode mostrar o progreso do alumnado a través das mostras e documentación recollida
4. Pode dar info máis aló da académica sobre o alumnado
- Final: evaluación al término de un periodo para medir el conocimiento adquirido. Esta evaluación se realiza con el propósito de determinar en qué medida los estudiantes han alcanzado los objetivos educativos establecidos y han adquirido los conocimientos, habilidades y competencias previstos en el plan de estudios.
- Os dejo esta infografía en la que se destacan las diferencias entre evaluación formativa y sumativa, y se proporcionan ejemplos en los que se podría emplear una u otra (¡de nada!).
- A > Nota > peor o igual que en el anterior.
- B > Comentarios y nota > resultados similares al anterior.
- C > Comentarios solo > el alumnado lo hizo significativamente mejor en trabajos y exámenes posteriores.
En mi opinión, una nota no debería seguir siendo la principal manera de evaluar (aunque lo siga siendo), pero confieso que ni siquiera pensando esto habría podido predecir estos resultados. Tras ver esto, he estado pensando y considero que, en un futuro, deberíamos ir dejando las notas en un segundo plano y centrarnos más en la consecución de objetivos (y no solo decirlo, sino hacerlo de verdad).
Y aquí os dejo una reflexión: a pesar de las evidencias y experimentos que respaldan la idea de que corregir y proporcionar retroalimentación detallada es más beneficioso que simplemente asignar una calificación numérica, aún existen casos en los que algunos profesores, quizás debido a la falta de interés o tiempo, no dan la debida importancia a este enfoque. Lo único que pido es que, en el futuro, cuando nos convirtamos en educadores, nos esforcemos por mejorar esta práctica.
Deseñar avaliación formativa para a actividade de mediación creada, tendo en conta:
Como imos aclarar, compartir e comprender as intencións da aprendizaxe e os criterios de avaliación? Nos primeiros minutos da sesión, darémoslle ao alumnado a rúbrica creada e explicaremos brevemente os parámetros que aparecen nela e consecuentemente os obxectivos.
Como imos obter evidencia de que a aprendizaxe está a ter lugar? Mediante a observación previa e posterior á realización da actividade de mediación.
De que forma imos proporcionar feedback? De maneira oral, seguindo a técnica do sándwich.
Como imos aproveitar a coavaliación como axuda para a aprendizaxe? Os grupos coavaliaríanse os uns aos outros (por exemplo o grupo 1 evalua ao 3, o 4 ao 2 etc.) e isto axudaría a ver outras posibilidades de mediación e tamén a incentivar o compañerismo.
Como imos facer que cada alumno sexa responsable da súa aprendizaxe? Mediante unha autoavaliación final, na que teñan que cubrir unha rúbrica por exemplo.
Referencias
[1] checklist, alternativas en español. (2014). Www.fundeu.es. https://www.fundeu.es/recomendacion/checklist/
[2] Simulación en cirugía cardíaca: ¿el futuro de la docencia en nuestra especialidad? - Scientific Figure on ResearchGate. De: https://www.researchgate.net/figure/Figura-5-Check-list-general-de-items-a-evaluar-durante-la-simulacion-Partiendo-de-este_fig2_315950130
[3] Evaluación inicial 1 eso inglés worksheet. (s.f.). Liveworksheets. De: https://www.liveworksheets.com/w/en/english-second-language-esl/1191522
[4] Romero, G. (2022). Evaluación Formativa – 12 Formas de Aplicarla | Infografía. Blog de Gesvin. https://gesvinromero.com/2022/12/05/evaluacion-formativa-12-formas-de-aplicarla-infografia/
[5] Santiago, R. (s.f.). Diferencias entre Evaluación Formativa y Sumativa | The Flipped Classroom. Www.theflippedclassroom.es. https://www.theflippedclassroom.es/diferencias-entre-evaluacion-formativa-y-sumativa/
{[



¡Buenos días, Natalia!
ResponderEliminarMuchas gracias por una entrada tan detallada sobre este tema tan verdaderamente interesante como fue el tema 11 sobre las formas de evaluación.
De toda la información recogida en tu entrada, me ha llamado la atención (para muy bien) el que les dediques un pequeño apartado a las checklists. Todos y todas hemos hablado de rúbricas, pero, en muchas ocasiones, se nos olvida que las checklists son, en mi opinión, tan útiles como estas. Son muy sencillas de crear, de entender y de utilizar, y además, permiten tener una estructura clara, limpia y organizada, ideal para no perder detalle, por ejemplo, si las usamos para evaluar los elementos de un trabajo o para la observación del aula durante la realización de una tarea. Igualmente, son fáciles de combinar con otro tipo de evaluación, como las nombradas rúbricas. Por ejemplo, para evaluar una exposición oral, es ideal tener ambas: la checklist para llevar cuenta de los elementos que pedimos que estuvieran presentes y la rúbrica para evaluar la calidad de la presentación.
En resumen, por lo general, pienso que infravaloramos el uso de checklists en este auge actual de la rúbrica como herramienta de evaluación y no nos paramos demasiado a pensar en todas las posibilidades que estas listas pueden conllevar.
¡Muchas gracias de nuevo por tu genial entrada!
Un saludo,
Pedro
¡Hola Natalia! Enhorabuena por tu última entrada de blog de la asignatura. Como siempre explicada al detalle y de forma esquemática para que nosotros como lectores entendamos todo a la perfección. Vuelvo a decir como en otros comentarios que tu blog lo voy a tener presente sin duda cuando se me presente alguna cuestión relacionada con la enseñanza, porque tus entradas son como apuntes: claros, concisos, esquemáticos, completos y van al grano. ¡Felicidades!
ResponderEliminarDestaco sobre todo la parte del feedback, que es la parte que más impacto me causó y una de las que a mí personalmente me parece más importante, puesto que al final el aprendizaje es prueba y error, y nuestra velocidad de aprendizaje depende enormemente del feedback que nos den. Al final el feedback puede ser una corrección o una motivación, pero hecho de mala manera o suprimirlo por completo trunca esa experiencia de aprendizaje mucho más rápido, eficaz y fluido. Sin duda una de las cosas que mejor me han parecido de tu entrada es la adición del esquema sobre como diseñar una evaluación formativa para una actividad y, por supuesto, destaco el punto de la profesora Cristina sobre de qué forma dar feedback. En lo personal me convence el dar feedback oral, sea en audio o cara a cara en una tutoría o revisión de notas, porque pienso que es un feedback más significativo, y que los comentarios les van a quedar mucho más claros e impresos en sus memorias.
Un saludo y de nuevo enhorabuena por el trabajo bien hecho en tu blog.
Jonay